Το «θαυματουργό νερό» που νικά τον καρκίνο: Διδακτικό παράδειγμα για το σύνδρομο του Μεσσία που μας διακατέχει

 

​Σαν σήμερα, στις 14 Οκτωβρίου του 1976, ξεκίνησε στο δικαστήριο η πολύκροτη δίκη του 36χρονου τότε δικηγόρου Γιώργου Καματερού. Στο εδώλιο δεν καθόταν απλώς ένας κατηγορούμενος, αλλά το σύμβολο μιας από τις πιο παράδοξες και τραγικές συλλογικές αυταπάτες της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Η δίκη εκείνη σήμανε την τυπική αυλαία σε μια ιστορία που είχε ξεκινήσει λίγους μήνες νωρίτερα, όταν ο Καματερός κατάφερε να πείσει χιλιάδες ανθρώπους ότι κρατούσε στα χέρια του το «θαυματουργό» φάρμακο κατά του καρκίνου.

Το «θαυματουργό» νερό που "νικά" τον καρκίνο 

​Η ιστορία ξεκίνησε τις πρώτες ημέρες του Φεβρουαρίου του 1976. Ο Γιώργος Καματερός άρχισε να μοιράζει με βυτιοφόρα στις γειτονιές της Αθήνας. Και πολύ γρήγορα στην επαρχία, το «ιαματικό» νερό που υποτίθεται πως μετέφερε από την Κω.

​Παρά τις άμεσες προειδοποιήσεις και τις έντονες αντιδράσεις του ιατρικού κόσμου, το θέμα πήρε τεράστιες διαστάσεις. Μεγάλο μέρος του τύπου της εποχής, με προεξάρχοντα «Τα Νέα», στήριξε με τη στάση του τον Καματερό και την ομάδα του. Από τις απογευματινές εφημερίδες αντιστάθηκαν η «Ελευθεροτυπία» και η «Εστία», ενώ από τις πρωινές η «Καθημερινή», η «Αυγή» και ο «Ριζοσπάστης».

​Οι αναλύσεις των επιστημονικών ιδρυμάτων αποφάνθηκαν από την πρώτη στιγμή πως επρόκειτο για απλό νερό χωρίς καμία θεραπευτική ιδιότητα. Ο Καματερός, ωστόσο, απαντούσε πως το μυστικό βρισκόταν σε μια «σκόνη πετρωμάτων» που προσέθεταν οι συνεργάτες του. Η λαχτάρα για το θαύμα αποδείχθηκε ισχυρότερη από την επιστήμη, οδηγώντας στο πιο τραγικό συμβάν της υπόθεσης: στις 19 Φεβρουαρίου, η «Ελευθεροτυπία» αποκάλυψε ότι γονείς 18 παιδιών που νοσηλεύονταν με λευχαιμία και κακοήθεις όγκους στο νοσοκομείο «Αγλαΐα Κυριακού» διέκοψαν την κλασική θεραπεία για να δώσουν στα παιδιά το νερό του Καματερού. Ένα από τα παιδιά πέθανε, ενώ η κατάσταση των υπολοίπων επιδεινώθηκε ραγδαία.

​Ακόμη κι όταν οι εργαστηριακές εξετάσεις αποδείκνυαν ότι το νερό ήταν όχι μόνο ψεύτικο αλλά και επικίνδυνο,καθώς περιείχε ραδιενέργεια σε ποσοστό 35-38%. Ο Καματερός παρέμενε απτόητος. Οργάνωνε συγκεντρώσεις και πορείες με εκατοντάδες φανατικούς οπαδούς, ενώ άρχισε να αυτοπροβάλλεται και ως πολιτικός ηγέτης. Η επίσημη απαγόρευση κατανάλωσης του νερού ήρθε στις 30 Μαρτίου 1976, ανοίγοντας τον δρόμο για τη σύλληψη και τη δίκη του.

​Μετά τις δικαστικές του περιπέτειες, διέφυγε στο εξωτερικό και αργότερα ασχολήθηκε με επιχειρήσεις. Είκοσι δύο χρόνια μετά, στις 6 Μαΐου 1998, λυγισμένος από σοβαρά οικονομικά προβλήματα, έβαλε τέλος στη ζωή του στην ιδιαίτερη πατρίδα του, την Κω.

​Το «Σύνδρομο του Μεσσία» και η Ελληνική Κοινωνία

​Η υπόθεση Καματερού δεν αποτελεί μια απλή ιστορική παραφωνία. Εγγράφεται σε ένα διαχρονικό μοτίβο της ελληνικής κοινωνίας: το σύνδρομο του μεσσία.

​Στην Ελλάδα, η συλλογική ψυχολογία διακατέχεται συχνά από μια βαθιά ανάγκη για έναν «από μηχανής θεό». Είτε πρόκειται για θέματα υγείας, είτε για οικονομικά αδιέξοδα και πολιτικές κρίσεις, παρατηρείται μια επίμονη τάση αναζήτησης προσώπων που υπόσχονται εύκολες, μαγικές λύσεις.

​Η Άρνηση της Σκληρής Πραγματικότητας: Απέναντι σε μια επώδυνη αλήθεια (μια ανίατη ασθένεια, μια βαθιά οικονομική κρίση), ο άνθρωπος συχνά επιλέγει την παρηγοριά του ψεύδους. Ο κομπογιαννίτης δεν πουλάει θεραπεία ή πολιτικό πρόγραμμα· πουλάει ελπίδα και «χαϊδεύει τα αυτιά» του πλήθους, λέγοντάς του ακριβώς αυτά που θέλει να ακούσει.

​Η Εκχώρηση της Ευθύνης: Ο «μεσσίας» απαλλάσσει τον πολίτη από την ατομική ευθύνη, τη βάσανο της λογικής και την απαιτητική προσπάθεια. Το μόνο που απαιτεί είναι τυφλή πίστη.

​Από τη Θεραπεία στην Πολιτική: Δεν είναι τυχαίο ότι πρόσωπα όπως ο Καματερός, εκμεταλλευόμενα τη λαϊκή υποστήριξη, επιχειρούν γρήγορα να μεταπηδήσουν στον πολιτικό στίβο. Η μετατροπή της απελπισίας σε πολιτική κίνηση είναι μια γνώριμη συνταγή λαϊκισμού, όπου ο ψεύτης παρουσιάζεται ως ο μοναδικός εκφραστής της «αλήθειας» απέναντι στο «σύστημα» που τον πολεμά.

​Το Διαχρονικό Δίδαγμα:

​Από τους κομπογιαννίτες του 19ου αιώνα και το ραδιενεργό νερό του 1976, μέχρι τους σύγχρονους εμπόρους ελπίδας, θαυματοποιούς και πολιτικούς γυρολόγους που υπόσχονται να «σώσουν» τη χώρα με ένα άρθρο ή μια μαγική λύση, ο μηχανισμός παραμένει ο ίδιος.

​Η ιστορία της 14ης Οκτωβρίου 1976 μας θυμίζει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι μόνο ο εκάστοτε επιτήδειος λαοπλάνος, αλλά η δική μας διάθεση να εθελοτυφλούμε. Όσο η κοινωνία προτιμά τις καθησυχαστικές ψευδαισθήσεις από την απαιτητική αλήθεια, θα παραμένει ευάλωτη σε κάθε λογής «σωτήρες» που εμπορεύονται την απελπισία της.

Η ΟΜΟΨΥΧΙΑ ΕΛΛΗΝΩΝ μεταφέρει τα γεγονότα εκείνων των ημερών διότι πρέπει να διδασκόμαστε από την ιστορία μας ώστε να μην επαναλάβουμε τα ίδια τραγικά λάθη.   Επίσης είναι καλό παράδειγμα ώστε να δούμε παθογένειες της κοινωνίας μας και να κατανοήσουμε την πνευματική ασθένεια που δυστυχώς μας έχει χτυπήσει και συμπτώματα της είναι όλα όσα διαβάσατε.

Επικοινώνησε μαζί μας στο: omopsyhia@gmail.com