Ποιός έχει δικαίωμα να λέγεται Έλληνας; Οι Ήρωες απαντούν

 

Ποιός έχει το δικαίωμα να ονομάζεται Έλληνας; 

Μήπως πρέπει να αναζητήσουμε την απάντηση όχι στις σύγχρονες πολιτικές αντιπαραθέσεις, αλλά σε εκείνους που έχυσαν το αίμα τους για να ελευθερώσουν αυτόν τον τόπο;

 Οι αγωνιστές του 1821 δεν άφησαν αυτό το ερώτημα αναπάντητο. Το 1822, στην Α΄ Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου, κατά την οποία «το Ελληνικόν Έθνος εκήρυξεν ενώπιον Θεού και ανθρώπων την πολιτικήν αυτού ύπαρξιν και ανεξαρτησίαν», κατέγραψαν στο πρώτο επαναστατικό Σύνταγμα ποιος θεωρείται Έλληνας.

Συγκεκριμένα, στο άρθρο β΄ αναφέρεται χαρακτηριστικά:

«Όσοι αυτόχθονες κάτοικοι της Επικρατείας της Ελλάδος πιστεύουσιν εις Χριστόν, εισίν Έλληνες και απολαμβάνουσιν άνευ τινός διαφοράς όλων των πολιτικών δικαιωμάτων».

Ας σταθούμε ιδιαίτερα στη λέξη «αυτόχθονες». 

 Αυτόχθονας είναι εκείνος που κατάγεται από έναν τόπο, που έχει τις ιστορικές του ρίζες σε αυτόν και δεν είναι επήλυς, δηλαδή νεοφερμένος από άλλον τόπο. Η λέξη συνδέει τον άνθρωπο με τη γη των προγόνων του, την ιστορική του παρουσία και τη συνέχεια των γενεών.

Οι επαναστατημένοι Έλληνες, λοιπόν, προσδιόρισαν ως Έλληνες τους αυτόχθονες κατοίκους της ελληνικής επικράτειας που πίστευαν στον Χριστό. 

 Παράλληλα, προέβλεψαν τη δυνατότητα πολιτογράφησης ξένων που επιθυμούσαν να γίνουν Έλληνες.

Και εδώ υπάρχει μια ενδιαφέρουσα σύγκριση με την αρχαία Ελλάδα.

Ο Ηρόδοτος προσδιόριζε το κοινό ελληνικό στοιχείο μέσα από το «όμαιμον», το «ομόγλωσσον», τα κοινά ιερά και τις κοινές παραδόσεις. Ο Ισοκράτης, από την άλλη, υποστήριζε ότι Έλληνες δεν είναι μόνο όσοι κατάγονται από ελληνικό γένος, αλλά και όσοι μετέχουν στην ελληνική παιδεία.

Ο Έλληνας ως ενεργός πολίτης:

Υπάρχει, όμως, και μια ακόμη θεμελιώδης διάσταση της ελληνικής ταυτότητας: η ενεργή συμμετοχή στα κοινά. Στην αρχαία ελληνική δημοκρατική σκέψη, ο πολίτης δεν ήταν απλώς κάτοικος μιας πόλης, αλλά συμμέτοχος και υπεύθυνος για την τύχη της. Ο Περικλής, όπως τον παρουσιάζει ο Θουκυδίδης στον Επιτάφιο, θεωρούσε εκείνον που δεν συμμετέχει στα κοινά όχι φιλήσυχο, αλλά άχρηστο πολίτη.

 Γιατί ο πολίτης που απαιτεί δικαιώματα αλλά αρνείται τις ευθύνες του, που απολαμβάνει τις θυσίες των άλλων χωρίς να προσφέρει ο ίδιος, δεν υπηρετεί την κοινωνία· παρασιτεί σε βάρος της. Ο ενεργός πολίτης ενδιαφέρεται, συμμετέχει, διεκδικεί, ελέγχει και αναλαμβάνει ευθύνη.

Ο ενεργός πολίτης χτίζει την πατρίδα. Ο αδιάφορος την αφήνει έρμαιο στα χέρια των άλλων. Γιατί η ελευθερία δεν είναι μόνο δικαίωμα που κληρονομούμε, αλλά ευθύνη που οφείλουμε καθημερινά να υπερασπιζόμαστε.

Από την αρχαιότητα μέχρι την Επανάσταση του 1821, η ελληνική ταυτότητα συνδέθηκε με την καταγωγή, τη γλώσσα, την πίστη, την παιδεία, τον πολιτισμό και την ιστορική συνέχεια.

Αξίζει λοιπόν να γνωρίζουμε και να μελετάμε τι έγραψαν εκείνοι που όρισαν τον ελληνικό πολιτισμό και όσοι θεμελίωσαν το νεότερο ελληνικό κράτος. Γιατί η ιστορία δεν γράφεται με σημερινά συνθήματα, αλλά διαβάζεται μέσα από τις αυθεντικές πηγές της.

Επικοινώνησε μαζί μας στο: omopsyhia@gmail.com